“In de bibliotheek ben ik voor altijd veranderd” zegt Murat Isik, winnaar van de Libris Literatuurprijs, in een interview met het Parool* en ik denk aan mijn oma, die letterlijk iedere cent nodig had en tóch dubbeltjes spaarde zodat mijn moeder naar de bibliotheek kon.

Daar denk ik aan als ik mijn eerste eigen boek publiceer, want dankbaar ben ik voor de dubbeltjes van mijn oma. Superdankbaar…

Mijn moeder las alle planken leeg waarop de boeken stonden die ze (leeftijdsgebonden) mocht lezen en wachtte daarna vol smart op de dag dat ze oud genoeg was voor next level. De bibliothecaris had mijn moeder natuurlijk allang gespot en zijn hart zat duidelijk op de goede plek, want hij vroeg mijn moeder of ze hem wilde helpen in de bibliotheek. Als vergoeding mocht mijn moeder gratis boeken lenen. Ik denk dat ze ALLES gelezen heeft.

Ik spreek van Amsterdam na de oorlog. Mijn moeder had de hongerwinter overleefd en was slim, maar voor meisjes uit haar klasse was het niet gebruikelijk om te studeren. Ze deed MULO, haalde tegen de stroom in haar boekhouddiploma (toen ze zich meldde voor het examen werd ze in eerste instantie weggestuurd, want alleen mannen werden boekhouder… én mijn moeder dus ) en werkte met veel plezier en enthousiasme in verschillende banen. Toen zij moeder werd van mijn broer met wie ze van ziekenhuis naar therapeut naar revalidatiecentrum en weer terug het ziekenhuis in ging, stopte ze met werken, om de draad weer op te pakken toen mijn zusje oud genoeg was om alleen naar school te fietsen en haar eigen boterham te smeren. In de jaren daar tussen in zat mijn moeder te lezen als buurvrouwen bij elkaar op de koffie gingen, deed ze cursussen en zette ze zich in voor de ontwikkeling van vrouwen via de FNV vrouwenbond. Nog steeds helpt ze de hele buurt met invullen van de belastingpapieren en menigmaal belde ze met wethouders als iemand uit haar netwerk na een scheiding geen huis kreeg omdat de kinderen bij de ex woonden en de kinderen niet bij haar konden wonen omdat ze geen huis had.

Mijn moeder is inmiddels 82 en leest nog steeds de krant van A tot Z en als er iemand is met wie ik kan brainstormen over wat mij bezighoudt in werk en leven, die mijn theorieën spiegelt en een plaats geeft in breed perspectief, die ik midden in de nacht kan bellen om te vragen hoe het ook alweer zat met wat dan ook in de geschiedenis, dan is zij het wel. Ze leest inmiddels eigenlijk alleen nog boeken op een E-reader met lampje en is om de haverklap haar sleutels kwijt, maar speelt ‘de slimste mens’ op de app op haar mobiel en Wordfeud op haar tablet.

Hoe slim had mijn moeder kunnen worden zonder die bieb? Zonder die dubbeltjes van haar moeder? Zonder de bibliothecaris die haar nieuws- & leergierigheid wilde belonen? Mijn moeder had geen dure kleren. Gelukkig had mijn moeder wél de OBA.

Hoe slim had ík kunnen worden zonder die dubbeltjes van mijn oma? Zonder de bibliothecaris in Amsterdam? Zonder oma’s, vaders en moeders die mij hebben voorgelezen? Zonder moeder die wist dat kennis kracht geeft? Zonder de bibliotheek waar ik voor een paar gulden in de maand alle boeken kon lenen die ik wilde?

Hoe slim kunnen generaties na ons worden zonder dit alles?

Bij ons in het eigen gezin was ook geen geld voor dure kleren. Eén van mijn jeugdtrauma’s is dat ik altijd in zelfgemaakte kleding rondliep of in dingen, die het allemaal nét niet waren. Een trauma omdat meiden op de lagere school het natuurlijk nodig vonden om hier iets over te zeggen. In mijn puberteit heb ik dit trauma tot kunst verheven en maakte ik, samen met mijn lievelingstante, de meest prachtige creaties van lapjes die we kochten op de Noordermarkt. In mijn studietijd zette ik mijn eigen trend door en deed ik mijn inkopen op de Albert Cuyp, waar ik een tijdje om de hoek woonde. De marktmannen kenden me, hielden leuke dingen voor me apart en maakten een mooie prijs voor ‘die hardwerkende oefentherapie-student’. In ruil gaf ik de mannen tips als ze fysieke klachten hadden. Ik besteedde het beetje geld dat ik had aan mijn studie, niet aan dure kleding. En yep, ook tijdens mijn studietijd waren er meiden die vonden dat ze daar iets over moesten zeggen. Een docent, die dit ooit meekreeg, wees me er fijntjes op dat degenen die commentaar hadden steevast lagere cijfers haalden dan ik.

In mijn jeugd was er in ons gezin geen geld voor dure kleren, laat staan dat er geld was om boeken te kopen, dus waren ook wij kind aan huis in de bibliotheek. Ooit las ik voor mijn middelbare schoolexamen 70 boeken in 4 talen in 1 jaar tijd. Allemaal uit de bieb.

My guilty pleasure? Sinds ik werk ben ik boeken gaan kopen en sinds een aantal jaar heb ik een heuse huisbibliotheek . In één van de kamers in huis heb ik namelijk kasten laten bouwen voor dit doel. Die staan vol.

Lezen… it’s part of my life!

Ik lees altijd verschillende boeken tegelijk, heb overal in huis boeken liggen, neem altijd een boek mee als ik ergens naar toe ga en yep, ik heb inmiddels ook een e-reader, maar lees het liefst vanaf echt papier.

Een paar jaar geleden heb ik flink opgeruimd en samen met mijn ook-zo’n-boekenkoper zus een kraam gehuurd op een boekenmarkt. Wat we niet verkochten, hebben we weggegeven aan vrienden of naar de Kringloop gebracht. Mijn jongste neef ontdekte laatst de Harry Potter serie in mijn bieb en las alle delen tegen de klippen op, ondanks zijn dyslexie. Ieder kind in onze familie is uitgebreid door ons voorgelezen en een van de spelletjes met mijn oudste neef (nu student Rechten, toen een kereltje van 4 jaar), die een verhaaltje he-le-maal uit zijn hoofd had leren kennen tijdens de oppasdagen bij mij thuis, was dat hij dit zijn ouders ging ‘voorlezen’ als ze hem ophaalden. Toen mijn vader zijn laatste maanden (be)leefde probeerden we zo vaak mogelijk met zijn allen bij elkaar te zijn. Dan zat ieder van ons verdiept in een eigen boek en voelden we ons enorm samen.

Lezen… it’s a familything.

De laatste tien / vijftien jaar lees ik zelf vooral studieboeken (psychologie, sociologie, filosofie, antropologie) en ik probeer me altijd wel één of andere extra taal een beetje eigen te maken (denk aan Chileno, Sranang Tongo, Swahili, Hausa of Papiamento en momenteel zelfs Susu), waarbij ik dan ook weer het liefst een boek in mijn handen heb. Veel van wat ik nu nog in mijn eigen biebje heb staan kan ik niet meer doorgeven. Ik ben namelijk gaan schrijven in die studieboeken. Ik maak er ezelsoren in om interessante stukken terug te kunnen vinden. Ik plak er post-its in met aantekeningen. Ik schrijf in kantlijnen, onderstreep en omcirkel van alles en maak soms een tekeningetje van een idee dat ontstaat tijdens het lezen.

Omdat die boeken te weinig ruimte bieden om mijn eigen verhaal kwijt te kunnen ben ik ook maar zelf gaan schrijven én publiceren. Blogs*. Artikelen* en zelfs dus een heus Boek* . Lancering van deel 2 staat voor deze zomer gepland en er liggen nog wel meer manuscripten op de plank*, want het is echt onwijs leuk om boeken te maken, vind ik.

De OBA bestaat inmiddels 102 jaar* en ik deel de mening van Murat dat de politiek zich hard moet maken voor het behoud van resterende bibliotheken, want, zoals hij stelt: “…als ze eenmaal ­verdwijnen, komen ze niet meer terug. Dat zou een groot cultureel verlies zijn, waar we als land nog veel generaties last van zullen hebben.”

En zo is het.

Sandra

Ps

©2021 SandraMEJacobs (edit, eerder verschenen in 2019)

Gepubliceerd op LinkedIn door

🌻 Sandra ME Jacobs
Auteur ‘O, dus dát is Wmo!’ 📘📗 over het échte werk | schrijver | spreker | spiegel | sparringpartner | schoonkunstenaar
“Het is vandaag de geboortedag van mijn oma, de moeder van mijn moeder. Haar naam was Maria en yep, dat is de M in die van mij. Ik voel me bevoorrecht met haar in mijn bloedlijn, want behalve dat ze lief was, een groot hart had met altijd de deur open voor iedereen en in staat te delen wat ze had ook al was dat niet eens genoeg voor haarzelf, was ze ook een strijder. Dankbaar ben ik dat zij heeft gedaan wat ze deed, want zij is een van de redenen dat ik sta waar ik sta. Lees het verhaal van de dubbeltjes voor de bibliotheek maar… en ja, er valt nog veel meer over deze vrouw en de andere vrouwen in mijn familie te vertellen en wie weet doe ik dat ook nog wel een keer, maar nu eerst dit, want vandaag vier ik deze vrouw. 🌻 Sandra ME Jacobs
25 maart 2021